Makatta çatlakla ilgili bir klinik senaryo

Uzun zamandır kabızsınız ve her tuvalette zorlanıyorsunuz , bazen kanamalarınız oluyor , son zamanlarda makatta tuvalet sırasında cam kesiği gibi bir acıma var ve bu acı tuvalet sonrasıda devam ediyor.Ağrı önceleri 5-10 dakika iken şimdilerde 30 dakikayı buluyor.Daha önce elime gelmeyen bir deri parçasıda çıktı.

Kabızsınız ve tuvalette zorlanıyorsunuz

Bu klinik tablo klasik kronik anal fissür yani müzminleşmiş makat çatlağının klinik olarak karşımıza çıkan hasta ifadesidir.

Kronik anal fissür

Hastaların ilk başta önemsemediği bu tablo giderek hastayı rahatsız eder ve sosyal hayatında etkilemeye başlar.O kadar ki hasta tuvalet sonrası ağrısı için yatıp uzanmak ister oyüzden dışarı çıkmaktan çekinir.Yine her zamanki sorunumuz utanma duygusu ile hasta doktora gitmekten çekinir. Fakat bu durm hastayı o kadar rahatsız ederki sonunda hekime başvurur.

Hastanın şikayetleri 6 haftadan uzun sürüyorsa hastalık kronik bir hal almış demektir

Burada etken genellikle kabızlık olması haricinde , kronik ishal, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, tüberküloz, iltahaplı barsak hastalıkları, HIV, anal kanser, önceden geçirilmiş makat cerrahisi, cinsel travma buna sebeb olabilir. Konstipasyon harici gelişen anal fissürler genellikle atipik yerleşimlidir.

Akut anal fissür olarak başlayan hastaların yaklaşık %40 ı kronik bir hal alır 

Kronik anal fissürün ilk tedavisi , medikaldir.Bunlar oturma banyoları ,analjezikler, dışkı yumuşatıcılar ve
yüksek lifli diyet önerilir.
Diyet değişiklikleri ve müshillerle konservatif yönetim başarısız olursa,% 2 lidokain jeli, topikal nifedipin,
topikal nitrogliserin gibi bir topikal analjezikler veya bir eczane tarafından birleştirilmiş bir topikal nifedipin ve lidokain kombinasyonu içeren başka seçenekler kullanılabilir. Buradaki amaç sfinkterin tonusunun
azaltılması ve kan akımının arttırılması ile yara iyilşmesini hızlandırmaktır.
Botulinum toksini (BTX) genellikle güvenli olarak kabul edilir ve belirgin bir ağrı kesici sağlar. Fakat botoks uygulamasının başarı şansı %50 dir ve 6-8 ayda bir tekrarlamak gerekir.
Konservatif yöntemlerin başarısız olması ve kronik tekrarlayan anal fissürde başarısızlık oranının daha yüksek olması muhtemeldir. Bu durumlarda, altın standart lateral iç sfinkterotomidir. Bu işlemin başarı
oranı %96 dır.
Doğru hastada uygun teknikle yapılan cerrahi tedavide sonuçlar başarılıdır .Her ameliyatta olduğu gibi istenmeyen durumlar olabilir.

Kronik anal fissür (müzminleşmiş makatta çatlak )

Fissür ameliyatlarında istenmeyen durumlar
Kanama
Ağrı
enfeksiyon
İdrar kaçırma
Fistül oluşumu – en ciddi komplikasyon

Akut anal fissür olarak başlayan hastaların yaklaşık %40 ı kronik bir hal alır 

Dr. Öğretim Üyesi Cenk Ersavaş

Kaynaklar:
Brian Jahnny, John V. Ashurst  Anal Fissures StatPearls 2019

Choi YS, Kim DS, Lee DH, Lee JB, Lee EJ, Lee SD, Şarkı KH, Jung HJ. Ülseratif Kolitli Hastalarda Perianal Hastalıkların Klinik Özellikleri ve Görülme Sıklığı. Ann Coloproctol. 2018 Jun; 34 (3): 138-143

Doğru büyük abdest nasıl yapılır?

Kontinens nedir?

Büyük abdesti sosyal olarak kabul edilebilir bir süre tutabilmektir. Bunun için bu bölgenin kas ve sinir yapısının normal olmasını gerektirir. Bu bölgenin sinirleri sakral 2. Sinir ile 4. Sinir arasından çıkar. 

Büyük Abdest nasıl yapılır? 

Sabahları kalktıktan sonra bir bardak ılık süt sindirim hareketini başlatır

Sindirim sistemi faaliyeti başlar. Bu mideden kalın bağırsağa kadar hareketin artmasına neden olur. Sabah uyanınca, yemek düşünmek (ağzımızın sulanması ile örneğin) bağırsak hareketleri de başlar. Bir anlamda bağırsaklarımızda uyanır. Öncelikle tuvalete gideriz.

O sırada bir bardak ılık su ya da süt tam anlamıyla bağırsaklarda bir şenlik havası yaratacaktır. Bu şekilde besinler bağırsak içinde itilirler, kalın bağırsak içinde de biriken dışkı ileri doğru itilir. Özellikle bir at nalına benzeyen sigmoid kolonun düzleşmesi ile rektuma iner ve orada sıvı mı katı mı gaz mı olduğu anlaşılır, iç ve dış sfinkterler sosyal kabul edilebilir süre içinde tutulmasını sağlar. Büyük abdest en fazla 7 kez geciktirilebilir. İlginç bir bilgi. Bunun deneylerini yapmışlar. 

Sonrasında kişi çömeldiğinde, kement şeklinde rektumu saran kas gevşer, rektumun açısı düzleşir, anal sfinkterler gevşer ve ıkınmak suretiyle büyük abdest yapılır. 

Sağlıklı bir büyük abdest için bütün sistemin mideden başlayarak sağlıklı çalışıyor olması gerekir. 

Uygun defekasyon (büyük abdest) nasıl yapılır? 

Mümkün olduğunca aynı saatlerde tuvalete çıkılmalıdır. Sabahları bir bardak ılık su içildikten yaklaşık 15 dakika sonra büyük abdest hissi oluşur. 

Büyük abdest yapma süresi 15 dakikayı geçmemelidir. Artık sosyal medya ve akıllı telefonlar yüzünden tuvalette geçirilen süre telefonun şarjı ile ilgili olmakta. 

Ancak, iyi tarafından bakarsak, sosyal medya aşırı ıkınmayı engellemektedir ve biz özellikle makat hastalıklarında aşırı ıkınmayı istemeyiz. Ikınmak büyük abdest için gereklidir. Ama aşırı ıkınma, basur hastalarında kanın aşırı göllenmesine, bu damarlarda pıhtı oluşmasına, kanamalara, makat çevresi sinirlerin aşırı gerilmesi sebebiyle yaşlılıkta büyük abdest tutamama gibi sorunlara neden olur. İyi defekasyon kendiliğinden yapılan defekasyondur. 

Dışkılama alışkanlıklarındaki yanlışlıklar, özellikle makat hastalıklarının sebepleri arasındadır. Yapılan temel yanlışlar, uzun süren ve aşırı ıkınarak yapılan büyük abdesttir.

Düzenli büyük abdeste çıkmak doğanın bahşettiği en büyük mutluluklardan biridir.

Birlikte daha iyiye

http://www.gokhanakbulut.com http://www.mavilotus.org

Rektum nedir? görevleri nedir?

Rektum: Kalın bağırsak ile anüs arasında düz konik nitelikli kalın bağırsağın son kısmına rektum denir. Geçici olarak rezervuar görevi görür. Büyük abdestin esas rezervuarı sigmoid kolon dediğmiz at nalı şeklinde olan rektumdan önceki kısımdır. Büyük abdest burada birikir, içindeki sıvı mümkün olduğunca çekilir. Kabızlık durumlarında bu bölgede uzun süre büyük abdestin kalması taşlaşmaya neden olur. Yaklaşık olarak 600 ile 1200 cc materyal biriktirebilir. 1500 cc üzerine çıkması anormal bir durumdur buna megarektum denir. 

Rektum kalın bağırsağın anüse kadar olan son kısmıdır.
Kalın bağırsak anüse kadar

İçeride biriken sıvı, katı ve gazların tutulmasını sağlayan kaslar mevcuttur. Bu kaslar anüs çevresini sarar ve pelvik tabanı döşer. Pelvis tabanını döşeyen iki kastan biri kement gibi rektuma sarılarak ön taraftaki leğen kemiğinin iç çıkıntısına tutunur. Esasen büyük abdestin tutulması işlemi bu kasın fonksiyonlarına bağlıdır. Büyük abdest yaparken özellikle alaturka tuvalete oturulduğunda bu kas düzleşir ve defekasyon gerçekleşir. İstirahat halinde bu kas 90 derece açı yapacak şekilde rektum alt ucunu büzer. 

Alaturka tuvalet oturuşu aslında büyük abdest için en uygun oturuştur. Eğer bu tarz tuvalet yok ise, alafranga tuvaletlerde ayakların altına bir yükselti konmalıdır.

Anüs ve çevresinin kas yapısı nasıldır?

Bunun dışında anüsü (makat) sarmalayan iç kas (internal sfinkter, istemsiz bir kastır) ve dış üç adet halka şeklinde kas (eksternal sfinkter- istemli kaslar) mevcuttur.  Dış kaslar istirahat basıncının %20 sini sağlarken, iç kas %80’ini sağlar. Dış kaslar, sıkma basıncının %80’ini sağlar. Yani istirahat basıncını istemsiz kaslar sağlarken, sıkma basıncını istemli kaslar sağlar. Aynı zamanda iç kaslar gazın da kontrolünü sağlar. Bu bölge o kadar hassastır ki, yukarıdan gelen sıvı miktarı 30 cc ye ulaştığında bunu hisseder ve sıvı mı gaz mı ayırt edebilir, gazın çıkıp katının tutulmasını sağlayabilir. Bir anlamda mühendislik harikası bir yapıdan söz etmekteyiz. 

Anal fissür Hastalığı nedir? Sebepleri nelerdir?

Eş anlamlı: #Anal Fissür
#Makatta Çatlak, #makatta yırtık

Anal fissür ve anal fistül arasındaki fark

Anal fissür nedir?
Makatın (anüs) iç kısmındaki zarda (Anoderm’de) yırtık olması durumuna anal fissür diyoruz. Makatta çatlak olarak da geçer. Genellikle karıştırılan anal fistül ise, sürekli akıntıya neden olan ve genellikle apse ile başlayan iki ucu açık, iki ucunda epitel ve kanalın içinde epitel (zar) oluşmuş bir kanaldır.

Kabızlık anal fissürün en önemli sebebidir

Anal fissür neden olur ?

Genellikle kabızlık sebebiyle olur. Bazı durumlarda ishal de sebep olabilir.

Bunun dışında ülseratif kolit ve crohn gibi inflamatuar bağırsak hastalıklarında, tüberküloz hastalığında (cilt veremi), cilt kanserlerinde ve anüsün kanserlerinde (kötü huylu tümörlerinde) olabilir. Kabızlık dışındaki sebepler oldukça nadirdir ve genellikle ağrısızdırlar. İyileşmeyen, dirençli çatlaklara neden olurlar ve yerleşim yerleri orta hat dışında ve multiple dır.


Nerede görülür?

Genellikle orta hatta görülür. Orta hat dışında olan yerleşimi atipik kabul edilir. Nadirdir.
Vakaların %90’ı arka tarafta (posteriorda) olur, %10’u anteriorda

Anal Fissürün Belirtileri nelerdir?

Genellikle büyük abdest sonrası zonklayıcı şiddetli bir ağrı ve damla damla kanama şeklindedir. Zonklayıcı ağrı bir süre daha devam eder. Hastalar kabızlıktan şikayetçidirler. Sert bir dışkılama söz konusudur.

Büyük abdest sonrası şiddetli zonklayıcı ağrı ve damla damla kanama önemli belirtilerdir

Yeni gelişmiş bir çatlak ile müzmin bir çatlak arasında fark var mıdır?

Yeni gelişmiş çatlakların zemini pembe renklidir ve tıbbi tedaviye iyi yanıt verirler. Yaklaşık 15-20 gün içinde tamamen iyileşirler. Müzminleşmiş vakalar ise zemini beyazdır ve dışarıda bir meme oluşmuştur. Bu sebeple hastalar bazen basur olduklarını düşünürler. Müzminleşmiş vakalarda da tıbbi tedavi denenmelidir ancak başarı olasılığı düşüktür. Bu vakalar botoks tedavisi yada cerrahi tedaviye kadar gider.

Yazarın yorumu:

Anal fissür tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Anal fissürde sert dışkılama, çatlak oluşmasına
Çatlak oluşması ağrıya
Ağrı da internal sfinkterde spazma ve daha çok ağrıya
Bu da hastanın dışkılamaktan kaçınmasına ve daha sert dışkılamasına neden olur
Bu durumda dışkının yumuşatılması, sıcak oturma banyoları ile spazmın azaltılması yada botulinum toksini, cerrahi sfinkterotomi ile spazmın tamamen çözülmesi ile yapılır.
Botulinum toksininin başarı olasılığı düşüktür ancak geri dönüşü vardır, cerrahi sfinkterotominin başarı olasılığı yüksektir ancak geri dönüşü yoktur.
Ameliyat sonrası 2 ay kadar gaz kaçırma olabilir, zaman içinde düzelir.

Sağlıcakla

Prof. Dr. Gökhan Akbulut

http://www.gokhanakbulut.com http://www.mavilotus.org


Anal Fissürün tedavisi nasıl yapılmalıdır?

Eş Anlamlı #makatta çatlak tedavisi nasıl yapılmalıdır?

Anal Fissürün Tedavisi nasıl yapılmalıdır?
Büyük abdestin yumuşak hale getirilmesi
Kabızlık ile mücadele
Diette fiber uygulamaları

Diyette meyve sebze, kepek ve bol posalı gıda tüketimi son derece önemlidir.


Sıcak oturma banyoları
Nitroglycerin yada diltiazem (kan akımını arttırarak yara iyileşmesini hızlandırır)

Anal fissürün Ameliyatsız tedavisi mümkün mü?

Mümkün. Botoks yapılabilir. İnternal sfinkterlere bu enjekte edilir. Yaklaşık olarak 2 ay kadar kaslarda paraliziye neden olur. Bu süre sonunda bir doz daha yapılabilir. Botulinum toksini: İnternal sfinkter kasına injeksiyon geçici olarak paralizi yapar, spazm çözülünce yara iyileşmesi hızlanır

Ameliyatsız tedavi, botoks tedavisi başarı oranı nedir?

Başarı oranı cerrahi müdahaleye göre düşüktür. Ancak oluşturduğu etki geçicidir bu yüzden tercih edilebilir.

Ameliyatsız tedavi, botoks tedavisi kremle yapılabilir mi?

Evet yapılabilir. Özel hazırlanmış kremler ile yapılabilir. Ancak bu yöntemin başarı olasılığı enjeksiyona göre daha düşüktür.

Anal fissürün ameliyatla tedavisi nasıl yapılır?

Anüsün yani makatın iç yüzünde bulunan istemsiz bir kas vardır. Bu kas ağrı sebebiyle spazma uğrar ve kısır bir döngüye neden olur. Cerrahi Tedavi lateral internal sfinkterotomi, cerrahi olarak internal sfinkterin kesilmesi işlemidir.

Cerrahi olarak yapılan ameliyatın yan etkileri var mı?

Evet, bu kasın kesilmesinden sonra bazı hastalarda gaz kaçırma, çok sıkıştığında büyük abdesti tutamama gibi sorunlar olabilir. Ancak bir kaç ay içinde diğer kaslar bu kontrolü sağlar. Bazı kişilerde kalıcı olabilir.

Anal fissür ameliyatlarından sonra gaz kaçırma olabilir bir süre sonra kendiliğinden düzelir

Ameliyatsız tedavi de de bu tür problemler olur mu?

Genellikle olmaz. Bir kaç tekrarlayan botoks tedavilerinde nadiren bu tür kalıcı gaz tutamama problemi olabilir. Çoğunlukla botoksun etkisi geçtikten sonra sfinkter fonksiyonları normale döner.

Hemoroidal hastalığın belirtileri nedir?

Eş anlamlı: #basur hastalığının belirtileri nelerdir? #mayasıl hastalığının belirtileri nelerdir? #makatta meme hastalığının belirtileri nelerdir?

Tromboze eksternal hemoroid (hemoroid içinde kan pıhtısının olması)

Hemoroidal hastalık kendini en çok kanama belirtisi ile ortaya koyar.

Basur

Bazen makatın dışarı çıkması (prolapsus) yada kalın bağırsağın dışarı çıkması durumu ile karşılaşabilir hastalar (rektal prolapsus).

Makatın dışarı çıkması, prolapsus

Ağrı bir diğer önemli belirtidir. Ağrı yanıcı, batıcı, künt tarz da olabilir. Genellikle çok şiddetlidir. Büyük abdest yapıldıktan sonra ya da ıkınma sonrası şiddetlenir. KAnama ile birlikte olabilir. Ani olarak makatın dışarı çıkması (prolapsus) tekrar içeri girmemesi ağrıyı şiddetlendirebilir. Ağrı giderek artıyor, kişinin hareketlerini yürümesini kısıtlıyor ve oturmasını engelliyorsa, klinik tabloya başka problemler eklenmiş demektir. Bunlar arasında tromboze hemoroidler yani basur içinde bir kan pıhtısının oluşması yada hemoroid çevresinde apsenin oluşması yer alabilir.

Ağrı çok değişik şekillerde kendini gösteren önemli bir hastalıktır.

Özellikle dış hemoroidler, kaşıntı, kanama, hassasiyet trombüs yani kan pıhtısı ile basur memesinin tıkanması ile kendini gösterebilir.

Her durum için ayrı bir tedavi düşünülmelidir. Bu belirtiler varsa, hastanın bir doktora başvurması önerilir.

Sağlıcakla…

Prof. Dr. Gökhan Akbulut

Gökhan Akbulut hakkında daha fazla bilgi al

İnternal Hemoroidlerin Sınıflandırılması

İnternal hemoroidleri (iç basur hastalığı) tipleri nelerdir? Tiplerine göre nasıl tedavi edilmelidir?

Eş Anlamlı: #iç hemoroid, #iç basur, #iç hemoroid tipleri, #internal hemoroid klasifikasyonu,

İç ve dış hemoroid

İç hemoroid tanımı: Dentat (dişli çizgi) anal kanalın yani anüsün bittiği ve kalın bağırsağın başladığı yerdir. Bu geçiş alanı dişe benzer bu yüzden dişli çizgi anlamına gelen dentat line olarak tanımlanmıştır. Bu hattın üzerinde kalan basur hastalığına (hemoroidal hastalık) iç basur yada internal hemoroid denir. Bu çizginin altında kalan duruma ise dış basur yada eksternal hemoroid denir.

İç Hemoroidlerin Sınıflandırması:

  1. derece: Sadece kanar, dışarıya çıkmaz (hemoroid ve kalın bağırsak mukozasının dışarıya çıkmasına latince polapsus denir). Bu aşamada genellikle medikal tedavi yeterlidir. Ancak bütün kanamaların mutlaka kanser açısından araştırılması gerektiği unutulmamalıdır.
  2. derece: Kanar, dışarıya çıkar ancak kendiliğinden içeri girer. Bu aşamada medikal tedavi yanısıra bant ligasyonu ve laser uygulamaları etkili olarak tedavi sağlar.
  3. derece: Makattan dışarı çıkar (anüsten) kendiliğinden içeri girmez ancak parmak yardımı ile içeri ittirilebilir. Bu aşamada bir hastalıkta medikal tedavi genellikle yetersiz kalır. Bant ligasyonu, laser uygulamaları yanı sıra cerrahi tedavi gerekebilir.
  4. derece: Makattan dışarı çıkar ve parmakla içeri ittirilemez. Bu durum bu hastalığın en ileri evresidir ve acil ameliyat gerektirir.

Hemoroidler, vücudun diğer organları gibi muazzam fonsiyonları olan önemli organlardır. Önemli olan bu hastalığın ilerlemesini engellemek mümkün olduğunca fonksiyonel olarak kalmasını sağlamaktır.

Bu sebeple, kabızlık ve buna bağlı aşırı ıkınmanın neden olduğu durumlardan kaçınmak için önlem almak gereklidir.

Sağlıcakla…

Prof. Dr. Gökhan Akbulut

http://www.gokhanakbulut.com

Kaynak: Schwartz, Principles of Surgery, 11. Edi.